Posts

Expectation Violation Effect - अपेक्षा उल्लंघन प्रभाव

  अपेक्षाको उल्लंघन र यथार्थको बाढी - भागवत देव भट्ट १. सैद्धान्तिक प्रस्थानविन्दु: ' अपेक्षा उल्लंघन प्रभाव ' को आयतन मानव चेतना , सामाजिक अन्तरसम्बन्ध र संस्थागत वैधता अपेक्षाहरूको एउटा सूक्ष्म , अदृश्य तर अत्यन्त शक्तिशाली जगमा उभिएका हुन्छन् । समकालीन मनोविज्ञान र सञ्चार सिद्धान्तमा यसै संवेगलाई ' अपेक्षा उल्लंघन प्रभाव ' (Expectation Violation Effect) भनिन्छ । सन् १९७६ मा प्रख्यात अमेरिकी सञ्चारविद् र मनोवैज्ञानिक जुडी बर्गुनले ' अपेक्षा उल्लंघन सिद्धान्त ' को रूपमा यसको प्राज्ञिक स्थापना गरेकी थिइन् । सुरुवाती दिनहरूमा बर्गुनले यसलाई मानिसहरूबीचको भौतिक दूरी र गैर-शाब्दिक सञ्चारको दायरामा मात्र अध्ययन गरे पनि , सन् १९८० र १९९० को दशकमा संज्ञानात्मक मनोविज्ञान र सामाजिक विनिमय सिद्धान्तको विकाससँगै यस सिद्धान्तको आयतन व्यापक बन्यो । यो प्रभाव मुख्यतया दुईवटा विपरित ध्रुवमा क्रियाशील हुन्छ: ·          सकारात्मक उल्लंघन: जब वास्तविक परिणाम मानिसले सोचेको वा अपेक्षा गरेको भन्दा धैरे गुणा गुणात्मक , सुखद र कल्याणकारी निस्कन्छ ।...

SOCRATIC METHOD र STREAME ढाँचाको एकीकरण

Image
नेपाली माध्यमिक शिक्षामा सोक्राटिक विधि र STREAME ढाँचाको एकीकरण - भागवत देव भट्ट १. पृष्ठभूमि तथा समसामयिक शैक्षिक धरातल नेपालको वर्तमान शिक्षा प्रणाली एउटा विशिष्ट र जटिल संरचनात्मक सङ्क्रमणकालबाट गुज्रिरहेको छ । नीतिगत तहमा कोरिएका अत्याधुनिक पाठ्यक्रम , शिक्षण संस्थाहरूद्वारा घोषित आकर्षक ' दृष्टिकोण ' ( भिजन) र सार्वजनिक मञ्चहरूमा सुनिने ' गुणस्तरीय शिक्षा ' का बृहत् नाराहरूका बीच हाम्रा कक्षाकोठाहरूको वास्तविक धरातल भने अझै पनि मध्ययुगीन ' बैंकिङ प्रणाली ' बाट पूर्ण रूपमा मुक्त हुन सकेको छैन । ब्राजिलियन शिक्षाशास्त्री पाउलो फ्रेरेले औँल्याएको यस बैंकिङ अवधारणा जस्तै—जहाँ शिक्षकले विद्यार्थीको मस्तिष्कलाई एउटा खाली भण्डार सम्झेर सूचनाहरू मात्र सङ्कलन गरिदिन्छ—नेपाली कक्षाकोठाहरू पनि केवल तथ्य र तथ्याङ्क सङ्कलन गर्ने केन्द्रका रूपमा सीमित छन् । बाहिरबाट हेर्दा भव्य भौतिक पूर्वाधार , डिजिटल प्रविधिको चमकधमक र संस्थागत आधुनिकीकरण देखिने तर भित्र सिकाइको कडी नितान्त परम्परागत रहने छद्म-आधुनिकीकरणको प्रवृत्ति नेपाली विद्यालयहरूको मुख्य चुनौती बनेको छ । ...